Disleksi Nedir?

Geçtigimiz 1-7 Kasım haftası Disleksi Farkındalık Haftası idi. Ancak ülkemizde ortalama %8 ile %10 arasında sıklıgı görülen bu rahatsızlıgı ne kadar tanıyoruz?

Disleksi, kisinin normal veya üstün zeka düzeyinde olmasına ragmen okuma, yazma ve dil becerilerinde problem yaşamasına sebep olan bir özel ögrenme bozuklugudur. Genellikle yazma ve okuma ile iliskili görevlerde kendini gösteren bu rahatsızlık, bazen kişinin dikkat ve algılama süreçlerinde de bozulmalara yol açabilir. Disleksinin okuma ve yazma ile ilişkili bir problem olması, çocuklarda okula başlayana kadar fark edilememesine sebep olabilir. Ancak erken tanı çok önemlidir. Çünkü okul döneminde çocugun derslerinde yasadıgı başarısızlık, öz güvenlerini kaybetmelerine sebep olabilir. Maalesef çocuklar acımasız ve dislektik bir çocugun okumayı ögrenemeyip yaşıtlarının alay konusu olması karamsarlık ve içe kapanma gibi diger psikolojik problemlere de sebep olabilir. Bazen anne-baba ve öğretmenlerin tutumu da çocugun basarısızlıgı üzerinde olumsuz etkiye sebep olur. 'Istersen yaparsın, ama aklın hep başka işlere çalışıyor, umursamazsın, yaramazsın' gibi ihtamlar çocugun karakteri üzerinde kalıcı değişikliklere sebep olabilir.  Bu yüzden çocuk üzerinde sorumlulugu olan herkes disleksi ne demektir, okuma güçlügü nasıl giderilir, dislektik çocuga nasıl destek olunur, disleksi için neler yapılmalı ve benzeri konulara hakim olmalıdır.

Kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, disleksinin genetik yatkınlıgının yüksek oldugu bilinmektedir. Yani ailede aynı problemi yasayan bir ebeveynin varlıgı çocukta da disleksi olma ihtimalini artırır.

Nasıl anlaşılır? Dislektik çocuklar, harfleri ya da rakamları ters algılayabilirler. Bu çocukların yazı defterlerinde ögretmenlerinin çok sık düzeltmeler yaptıgını görebilirsiniz. Örnegin, 6 yerine 9, 9 yerine 6 diyebilirler. Okurken cümle içerisinde kelime atlamaları görülür ya da farklı satırlardan okumayı sürdürebilirler. Yön tayininde güçlükler yasayabilir, sagını solunu ögrenmekte zorlanabilirler. Uzaklık ve derinlik algılamasında sorunlar yasayabilirler, buda sakarlıklara sebep olabilir yani, elindekileri daha sık yere düsürebilir, bazen de eşyalara çarpabilirler. Benzer sesleri (d-t, f-v, b-p, k-g, c-ç gibi harfleri) birbirine karıstırabilirler. Hece içindeki harfleri yerlerini degistirerek farklı okuyabilirler. Örnegin, at yerine ta ya da ve yerine ev diyebilirler. Bazen de haftanın günlerini ardı ardına saymakta zorlanırlar.

Neden olur? Kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, disleksinin genetik yatkınlıgının yüksek oldugu bilinmektedir. Yani ailede aynı problemi yasayan bir ebeveynin varlıgı çocukta da disleksi olma ihtimalini artırır. Ek olarak, annenin dogumdan önce yetersiz beslenmesi, geçirdigi enfeksiyonlar, dogum esnasında plasenta ve göbek kordonu anomalileri, dogum sonrası çocugun geçirdigi atesli bir hastalıkta, disleksinin sebepleri arasında yer alabilir.

Ne yapmak gerek? Öncelikle çocugunuzda bunun gibi bazı belirtiler görüyorsanız, muhakkak bir uzmandan destek alınması gerekir. Çocugun bir çocuk ruh saglıgıı profesyoneli tarafından degerlendirilerek, okul aile ve uzman is birligi içinde bir özel egitim programına alınması gerekir.  Yapılan degerlendirmede çocugun zeka düzeyi, yeteneklerinin dagılımı, görsel-isitsel algı düzeyi belirlenerek tanı koyulur. Hazırlanacak bireysel egitim programı ve özel egitim destegi ile çocugun okulda yasayabilecegi sorunlar en aza indirilmeye çalışılır.

Disleksi zeka geriligi degildir!

Aksine zekası parlak olan çocuklar da disleksi olabilir. Ancak bu konuyla ilgili yanlıs bilinenler ailenin, çevrenin çocuga tutumu ve tedavinin gelisimi açısından olumsuz sonuçlara yok açabilir. Bu yüzden çocugunuzu digerleri ile kıyaslamayın, özel yeteneklerine önem verin, çocugunuzu basardıgı islerde destekleyin ve motivasyonu güçlendirin. Unutmayın ki, Walt Disney, Bernard Show ve Beethoven'da disleksik çocuklardı. Ancak basarılı olmalarına sebep olan kendilerine olan inançları ve motivasyonlarıydı.